DOĞA KORUMA VE MİLLİ PARKLAR ŞUB

DOĞA KORUMA VE MİLLİ PARKLAR ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ

4856 Sayılı Çevre ve Orman Bakanlığı’nın Teşkilat ve ve Görevleri Hakkındaki Kanun gereği korumayla ilgili tüm konular Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğüne verilmiştir. Genel Müdürlüğün taşradaki görevleri Şube Müdürlükleri aracılığıyla yürütülmektedir. Bu doğrultuda Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü’nün Erzurum İlindeki faaliyetleri İl Çevre ve Orman Müdürlüğü’ne bağlı Doğa Koruma ve Milli Parklar Şube Müdürlüğümüz vasıtasıyla;

1-Doğa Koruma

2-Mesire Yerleri

3-Milli Parklar

4-Av ve Yaban Hayatı olarak dört ana başlık altında yürütülmektedir.

1- DOĞA KORUMA FAALİYETLERİ:

Doğa koruma bugün yalnızca doğal kaynakların kullanılması anlamında olmayıp; tüm bitki ve hayvan türlerinin çeşitliliğini, bunların yaşam temellerini ve sürekliliğini güvence altına alınması şeklinde korumanın yapılması anlamını da taşımaktadır.

Doğa koruma faaliyetleri uluslar arası düzeydeki sözleşmeler ile bazı yönetmelikler doğrultusunda yürütülmektedir.

Uluslar arası sözleşmeler şu şekilde sıralanabilir;

1- RAMSAR Sözleşmesi (Özellikle Su Kuşları Yaşama Ortamı Olarak Uluslararası Öneme Sahip Sulak Alanlar Hakkında Sözleşme )

2- BERN Sözleşmesi (Avrupa’ nın Yaban Hayatı ve Doğal Yaşama Ortamlarını Koruma Sözleşmesi)

3- CITES Sözleşmesi (Nesli Tehlikede Olan Yabani Bitki ve Hayvan Türlerinin Uluslararası Ticaretine Dair Sözleşme)

4- Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi (Biyolojik çeşitliliğin muhafazası)

5-Avrupa Peyzaj Sözleşmesi

6-Bükreş Sözleşmesi (Karadeniz çevresinin korunması amacıyla)

Yönetmelik olarak Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği ve CITES Yönetmeliği uygulanmaktadır.

a- Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği : Ramsar Sözleşmesi uygulanmasına yönelik olarak ülkemizdeki sulak alanların korunması, geliştirilmesi ve bu konuda görevli kurum ve kuruluşlar arasında işbirliği ve koordinasyon esaslarının belirlenmesi amacıyla hazırlanan Yönetmelik 30 Ocak 2002 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

b- CITES Yönetmeliği :

Bu Yönetmeliğin amacı, Nesli Tehlike Altında Olan Yabani Hayvan ve Bitki Türlerinin Uluslararası Ticaretine İlişkin Sözleşme (CITES) kapsamında yer alan hayvan ve bitki türlerinin sürdürülebilir kullanımını sağlamak için, uluslararası ticaretinin kontrol altına alınmasına yönelik usul ve esasları belirleyen yönetmelik 06.08.2004 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

2- MESİRE YERİ FAALİYETLERİ:

Doğa ve çevre bilinci öneminin giderek daha iyi anlaşıldığı günümüzde hızlı kentleşmeyle beraber, betonlaşma, trafik, stres gibi sorunlar, kentli insanın tatil günlerinde kent dışına kaçma ve yeşil doğa içerisinde dinlenme, rahatlama istekleri bir ihtiyaç haline gelmiştir. Rekreasyonel ve kaynak değerine sahip ormanlar, halkımızın piknik ve kamp yapması amacıyla mesire yeri olarak kullanıma açılarak, insanlarımızın hem gitgide artan açık hava, eğlenme ve dinlenme ihtiyaçları karşılanması, hem de orman-insan ilişkileri olumlu yönde geliştirmesi noktasına önemli bir fonksiyona sahiptir. Şube Müdürlüğü olarak mesire yerleriyle ilgili çalışmalarımızı;

*2873 Sayılı Milli Parklar kanunu

*Milli Parklar Yönetmeliği

*6831 Sayılı Orman kanunun 25. Maddesi kapsamında yürütmekteyiz.

Bu yasal mevzuat içerisinde bugüne kadar, 2 Adet B tipi dediğimiz günübirlik; bir adette A tipi dediğimiz geceleyin konaklama yapılabilecek piknik ve mesire yerimiz mevcuttur.

B tipi günübirlik piknik ve mesire yerlerimiz;

* Oltu-Uzunoluk Piknik ve Mesire Yeri

* Horasan Piknik ve Mesire Yeri

A Tipi piknik ve mesire yerlerimiz;

* Kuzgun Piknik ve Mesire Yeri

Genel Müdürlüğümüzün “işleten devlet anlayışından ziyade kontrol eden ve yöneten devlet anlayışı” olarak ortaya koymuş olduğu yeni stratejiler doğrultusunda B tipi günübirlik piknik ve mesire yerlerimizin işletmeciliğini, 2004 yılı içerisinde ihale ederek müstecire kiraya verdik. Genel Müdürlüğümüzün bu uygulamasıyla hem özel sektör için yeni iş alanları oluşturulmuş hem de istihdam noktasında ülke ekonomisine katkıda bulunulmuştur.

2005 yılı itibariyle;

* Oltu-Uzunoluk Piknik ve Mesire Yerinden 2.647 YTL.

* Horasan Piknik ve Mesire Yerinden 1.968 YTL. gelir elde edilmiştir.

A tipi piknik ve mesire yeri olarak, 2001 yılında tescil edilen Kuzgun PMY ile ilgili olarak 2004 yılı içerisinde Gelişme Planı yaptırılmıştır. Aynı yıl yatırım ödenekleri çerçevesinde gelişme planına uygun olarak giriş kulübesi, WC, yürüyüş yolları, spor alanı, park alanları, çocuk oyun alanları ve ocak yerleri yaptırılmıştır. 2004 yılı içerisinde yatırım faaliyeti olarak öngörülen içme suyu projesi mevcut su kaynağına sahip Üçköse köyü ile yaşanan sıkıntılar yüzünden yaptırılamamıştır.

Aynı problem 2005 yılı yaz ayları ortasına kadar devam etmiş, problemin çözülemeyeceği anlaşıldığından ikinci alternatif olarak Özel idare Müdürlüğü teknik elemanlarınca belirlenen Aynalıkale Köyü içme suyundan sahamıza içme suyu ishale hattı projesi Özel İdare Müdürlüğünce yaptırılarak ödeneklerimiz çerçevesinde Ekim ayı içerisinde yaptırılmıştır.

3- MİLLİ PARK FAALİYETLERİ :

2873 sayılı Milli Parklar Kanununa göre Doğa Koruma Alanları aşağıda belirtilen 4 ana kategori altında toplanmıştır. Bu alanlar;

*Milli Park

*Tabiat Parkı

*Tabiat Anıtı

*Tabiatı Koruma Alanı

Milli Park; Bilimsel ve estetik bakımından, milli ve milletlerarası ender bulunan tabii ve kültürel kaynak değerleri ile koruma, dinlenme ve turizm alanlarına sahip tabiat parçalarıdır. Ülkemizde toplam 36 adet 828.699 ha’lık alan milli park olarak ayrılmış durumdadır. Tabiat Parkı; Bitki örtüsü ve yaban hayatı özelliğine sahip, manzara bütünlüğü içinde halkın dinlenme ve eğlenmesine uygun tabiat parçalarını ifade eder. Ülkemizde toplam 18 adet 72.315 ha’lık alan tabiat parkı olarak ayrılmış durumdadır.

Tabiatı Koruma Alanı; Bilim ve eğitim bakımından önem taşıyan nadir, tehlikeye maruz veya kaybolmaya yüz tutmuş, ekosistemler, türler ve tabii olayların meydana getirdiği seçkin örnekleri içeren ve mutlaka korunması gerekli olup, sadece bilim ve eğitim amaçlarıyla kullanılmak üzere ayrılmış tabiat parçalarını ifade eder. Ülkemizde toplam 34 adet 81.861 ha’lık alan tabiatı koruma alanı olarak ayrılmış durumdadır. Tabiat Anıtı; Tabiat ve tabiat olaylarının meydana getirdiği özelliklere ve bilimsel değerlere sahip ve milli park esasları dahilinde korunan tabiat parçalarını ifade eder. Ülkemizde toplam 102 adet 5.284 ha’lık alan tabiat anıtı olarak ayrılmış durumdadır.

2873 Sayılı Milli Parklar kanununa göre Sarıkamış-Allahuekber Dağları Milli Parkı 22.09.2004 tarihinde Bakanlar Kurulu Kararı ile Milli Park İlan edilmiştir. Sarıkamış-Allahuekber Dağları Milli Parkı sahasının bir bölümü ilimiz sınırları içerisinde kalmaktadır.

Sarıkamış-Allahuekber Dağları Milli Parkı; Türk harp tarihi bakımından son derece büyük öneme sahiptir.Birinci Dünya Savaşı sırasında “Sarıkamış Kuşatma Harekatı” olarak bilinen ve 1878 yılından beri Rus işgali altında bulunan Sarıkamış, Ardahan ve Kars’ı düşman işgalinden kurtarmak için Allahuekber Dağları üzerinden yapılan bu harekatta bir gecede 90 bin askerin, tek kurşun atamadan donarak şehit olduğu alanları kapsamaktadır.

Ayrıca, Sarıkamış-Allahuekber Dağları Milli Parkı Flora ve Fauna zenginliği, Sarıçam ağaç türünün 2000 metrenin üzerinde yayılış gösterdiği, ilginç peyzaj özellikleri ve rekreasyonel potansiyeli ile dikkate değer bir alandır. Şube Müdürlüğümüzce 2873 Sayılı Milli Parklar kanunu çerçevesinde Tortum Gölü’nün Tabiat Parkı olarak teklifleri yapılmış, teklifimiz Genel Müdürlüğümüzce yerinde incelendikten sonra ilgili kamu kurum ve kuruluşların görüşlerine sunulmuştur.

Yine Narman Peri Bacaları olarak bilinen sahanında tabiatı koruma alanı olarak teklifi yapılmış, Genel Müdürlüğümüzce ilgili kamu kurum ve kuruluşların görüşlerine sunulduğundan sonucu beklenilmektedir. 2873 Sayılı Milli Parklar kanunu çerçevesinde, Anıt ağaç statüsünde değerlendirilebilecek ağaçların tespit edilmesi, bunların mitolojik, kültürel ve yaşadığı tarihsel olaylar, çap-boy ve yaş durumları da dikkate alınaraktan incelenmesi, uygun olanların literatüre ve ilimiz turizmine kazandırılması planlanmaktadır. Anıt Ağaçlarla ilgili İspir İlçesi Güllübağ Köyünde ve Uzundere İlçesinde inceleme yapılmış olup, konu üzerinde çalışmalarımız devam etmektedir.

4- AV VE YABAN HAYATI FAALİYETLERİ:

Ülkemizde kara avcılığını düzenleyen temel yasa, 1937 yılında yürürlüğe giren 3167 sayılı “Kara Avcılığı Kanunu” dur. Bu kanundan sonra 11.07.2003 tarih ve 25165 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu yürürlüğe girmiş olup, 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu ile yurdumuzdaki av ve yaban hayvanlarının korunması, geliştirilmesi ve devamlılığının sağlanması ile yurt sathında avcılığın düzenlenmesi faaliyetleri “Çevre ve Orman Bakanlığı” na görev olarak verilmiştir.

4915 Sayılı Kara Avcılığı Kanununda av ve yaban hayatının yönetiminde sürdürülebilir doğal kaynak yönetim ilkeleri esas alınarak Uluslararası Sözleşmelere ve Avrupa Birliği mevzuatına uyum hedeflenmiştir.

Türkiye’de av ve yaban Hayatını olumsuz etkileyen faktörler;

a- Yaşam alanlarının yok edilmesi,

–Sulak alanların kurutulması

–Orman ve Meraların yok edilmesi

–Anız yangınları

–Şehirleşme ve 2.konut talebi (yayla, köy evi, yazlık)

b- Çevre Kirliliği,

–Zirai İlaçlar ve Gübreler

–Atıklar (Sıvı, Katı, Gaz)

–Zararlı Gazlar

–Gürültü

c- Usulsüz ve Aşırı Avlanmadır.

Bu olumsuz faktörlerin ortadan kaldırılabilmesi amacıyla av ve yaban hayatı yönetiminde şu ilkeler esas alınmıştır;

· Sürdürülebilir doğal kaynak yönetimi,

· Yaban hayvanlarının biyolojisi ile yaşam ortamı isteklerinin karşılanması,

· Uluslararası sözleşmelere uyum,

· Katılımcılık,

· Avcılık etiği,

· Kuralların ve cezaların uygulanabilir olması,

· Yararlanan öder prensibi,

4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu esas itibariyle; doğa korumayı esas alan ve bu esastan hareketle avlanmayı düzenleyen kanundur.

4915 Sayılı Kara Avcılığı Kanunu gereği yürürlüğe giren yönetmelikler şunlardır;

1-Avcı Eğitimi Ve Avcılık Belgesi Verilmesi Usul Ve Esasları Hakkındaki Yönetmelik

2-Fahri Av Müfettişlerinin Seçimi, Eğitimi, Görev ve Yetkileri ile Çalışma Esas ve Usullerine Dair Yönetmelik

3-Av Koruma Görevlilerinin Kıyafet Yönetmeliği

4-Merkez Av Komisyonu, İl ve İlçe Av Komisyonlarının Görevleri, Çalışma Esas ve Usullerine dair Yönetmelik

5-Yerli ve Yabancı Avcıların av Turizmi Kapsamında Avlanmalarına İlişkin Usul Ve Esasları Hakkındaki Yönetmelik

6-Yaban Hayatı Koruma ve Yaban Hayatı Geliştirme Sahaları Yönetmelik

7-Av ve Yaban Hayatı Üretme Yeri ve İstasyonları ile Kurtarma Merkezlerinin Kuruluşu, Yönetimi ve Denetimi Hakkında Yönetmeliği

8- Av ve Yaban Hayvanları ile Bunlardan Elde Edilen Ürünlerin Bulundurulması, Üretimi ve Ticareti Hakkında Yönetmelik

Avcılık Belgesi On sekiz yaşını doldurmuş, silâh taşıma ehliyetine sahip, bu Kanuna göre avcılık belgesi almaya engel hali bulunmayan, avcılık ve av yaban hayatı ile ilgili eğitim almış ve sınavda başarılı olmuş kişilere başvuruları halinde verilen belge olarak tanımlanmıştır.

Avcılık Belgesi almak için eğitime katılmak ve yeterlik sınavında başarılı olmak zorunluluğu vardır.

Avcılık belgesi için istenecek belgeler;

• Dilekçe

• Silah taşıma ehliyetine sahip olduğunu gösteren belge,

• Dört adet fotoğraf

• İkametgah belgesi

• Nüfus hüviyet cüzdanı sureti veya fotokopisi

• Avcılık Belgesi harcının vergi dairesine yatırıldığına dair makbuzun aslı

• Avcı eğitimine katıldığına dair kurs bitirme belgesinin noter tasdikli fotokopisi veya aslı

Şube Müdürlüğümüzce Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden sonra bir defa Sertifika eğitim kursu düzenlenmiş ve bu eğitim kursumuza 38 avcı adayı iştirak etmiştir.

Kursta katılımcılara Avcılığın tarihi, özü, felsefesi, ahlakı, av hayvanları, ekoloji, ilk yardım, av köpekleri, av silahları, 4915 Sayılı Kara Avcılığı Kanunu ve ilgili mevzuat konu başlıkları altında 32 saatlik eğitim verilmiş ve kursta başarı gösteren 34 avcı adayımıza sertifika verilmiştir.

Yönetmelik gereği kursun açılabilmesi için en az 25 adayın başvurması zorunluluğu getirilmiştir.

Bundan sonra yeteri kadar başvuru sağlandığı takdirde kurslarımıza devam edilecektir.

Katılımcı Koruma (Fahri Av Müfettişliği) Toplumun desteklemediği bir çalışmanın başarıya ulaşması mümkün değildir.

4915 sayılı Kanunun 20. maddesi gereği Fahri Av Müfettişlerinin Seçimi, Eğitimi, Görev ve Yetkileri ile Çalışma Esas ve Usullerine Dair Yönetmelik 3 Temmuz 2004 tarih ve 25511 Sayılı Resmi Gazetede yayınlanmıştır.

Yönetmeliğin 15. maddesi çerçevesinde ilimize 8 Adet Fahri av Müfettişliği kadrosu tahsis edilmiştir. Yönetmenliğin yürürlüğe girmesini müteakip İlimizde mevcut Avcı derneklerimiz ziyaret edilerek bilgiler verilmiş bu kadroların kullanılması yönünde tüm avcıların bilgilendirilmesi derneklerimizden istenmiştir. Bugüne kadar sadece 2 kişi müracaatta bulunmuştur.

Av Koruma

Bakanlığımızda ve Orman Genel Müdürlüğünde görevli her sınıf ve vazifede memurlar Av Koruma Memuru, diğer memurlar ve işçiler ise Saha Bekçisi olarak görevlendirebilecektir.

Ayrıca Kanunda polis ve jandarmanın kendi kanunlarından gelen yetkileri korunurken, köy ve kır bekçileri ile köy muhtarlarına da av koruma konusunda yetki verilmiştir.

Av koruma Görevlileri Kılık Kıyafet Yönetmenliği yayınlamış, Şube Müdürlüğümüzce de bu yönetmelik çerçevesinde kıyafetler diktirilmiştir.

Ayrıca 5 Adet Tabanca Şube Müdürlüğümüzce satın alınmıştır.

Envanter Çalışmaları

Genel anlamda mevcudun belirlenmesi olan envanter, kaynak planlamasında, yönetiminde ve ona işlevsellik kazandırmada temel ve belirleyici bir unsurdur.

Envanteri yapılmayan bir kaynağın planlanması ve yönetiminin başarıya ulaşması mümkün değildir.Bu durum, yaban hayatının planlanması ve yönetiminde olduğu gibi diğer doğal kaynakların yönetim ve planlanmasında da önemlidir.

İl Müdürlüğümüz faaliyet alanı içerisinde 3 Adet Yaban Hayatı Geliştirme Sahası 16.10.2005 tarihinde yayınlanarak yürürlüğe girmiştir.Bunlar, Oltu YHGS; İspir YHGS ve Çat YHGS (Pazaryolu YHKS Bakanlığımızca iptal edilmiştir.)

2005 Yılı içerisinde İspir Verçenik Dağı YHGS da Çengel Boynuzlu Dağ Keçisinde ilk defa envanter çalışması yaptırılmıştır.Envanter çalışması sonucu 157 Adet ÇBDK tespit edilmiştir. Yine 2005 Yılı içerisinde Oltu YHGS da Yaban Keçisinde envanter çalışması Şube Müdürlüğümüz personeli ve Araştırma Müdürlüğü personeli ile birlikte yapılmıştır. Envanter çalışması sonucu 143 Adet Yaban Keçisi tespit edilmiştir.

İl ve İlçe Av Komisyon Kararları

İl av komisyonları 11 üyeden teşekkül eder. İlçe av komisyonları da il av komisyonlarına benzer şekilde oluşturulur.

İlçe av komisyonları Ocak ayı içinde toplanıp kararlarını en geç 15 Şubat’a kadar alır ve il av komisyonuna gönderir.

İl av komisyonları ise Şubat ayı içinde toplanıp kararlarını en geç Mart ayına kadar MAK Komisyonuna değerlendirilmek üzere gönderir.

İl av komisyonları Merkez Av Komisyon kararlarında bölgelerini temsil etmek üzere Bölgesel Avcı Adaylarını tespit ederler. Merkez Av komisyonuna katılacak 9 coğrafi bölgenin avcı üyelerini belirlemek üzere Doğu Anadolu Bölgesi olarak Erzurum, Erzincan, Ardahan, Kars, Ağrı, Iğdır, Van, Bingöl, Muş ve Tunceli illerinin bölgesel avcı adayları İlimizde toplanmış ve 2005-2006 Av Dönemi MAK katılmak üzere Erzincan Avcılar Derneği Başkanı seçilmiştir.

Av Turizm Faaliyetleri

İlimizde 2005 – 2006 Yılı Av Turizmi Faaliyetleri kapsamında İspir YHGS 2 Adet Çengel Boynuzlu Dağ Keçisi 3100 YTL’ye ile Oltu YHGS’da bulunan 3 Adet Yaban Keçisi 10200 YTL’ye merkezi Konya’da bulunan GÖNYE Av Turizm firmasınca yapılan ihaleyle satılmıştır. İhale edilen bedelin % 55’i Bakanlık payı olarak kalan % 45’i ise Köy Tüzel Kişiliği payı olacaktır.

Yine ilimizde 2005 – 2006 Yılı Av Turizmi Faaliyetleri kapsamında Aşkale Karasu Avlak sahasında İnteropa Seyahat Acentesince getirilen Fransız, İtalyan ve İspanyol avcılarına Domuz avı yaptırılmıştır.Av organizasyonu sonucunda avın yapıldığı köylerimize bakanlığımızca belirlenen katkı payları aktarılmıştır.

Yemleme Faaliyetleri

Ülkemizde çetin kış şartlarını yaşadığımız bu günlerde yaban hayatı da bu kış şartlarından olumsuz etkilenmektedirler. Genellikle kuşlar, kış soğuklarından memelilerden daha fazla etkilenirler. Yaban hayvanları kış soğuklarına karşı kendilerine özgü davranışlarıyla korunmaya çalışırlar. Örneğin ayılar kış uykusuna yatmakla kendilerini korurlar. Birçok hayvan türü kış aylarında üreme enerjilerini kaybetmeden vücut ağırlıklarını büyük ölçüde azaltarak korunma sağlarlar.

Bilindiği gibi yaban hayvanlarının yaşam alanları yerleşim merkezlerinden çok uzaklarda ve daha olumsuz hava şartlarının hüküm sürdüğü dağlık alanlarda yüksek yerlerde bulunmaktadır.Bu nedenlerle yaban hayvanlarının olumsuz kış şartlarında toprağın karla kaplanması nedeniyle besin imkanları ortadan kalkmakta ve yem ihtiyaçları doğmaktadır.

5199 Sayılı Hayvanları Koruma Kanunu Faaliyetleri

Bu Kanunun amacı; hayvanların rahat yaşamlarını ve hayvanlara iyi ve uygun muamele edilmesini temin etmek, hayvanların acı, ıstırap ve eziyet çekmelerine karşı en iyi şekilde korunmalarını, her türlü mağduriyetlerinin önlenmesini sağlamaktır.

5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu çerçevesinde sorumluluğu Yerel Yönetimlere, Denetleme yetkisi ise Çevre ve Orman Bakanlığına verilmiştir.

Her ilde il hayvanları koruma kurulu, valinin başkanlığında, sadece hayvanların korunması ve mevcut sorunlar ile çözümlerine yönelik olmak üzere toplanır.

5199 Sayılı Hayvanları Koruma Kanunu faaliyetlerimiz İl Hayvan Koruma Kurulu ile müşterek doğrultuda devam etmektedir.